OpenClaw ve Moltbook Deneyi Üzerinden Yeni Bir Dijital Fenomen
Yapay Zekâ Ajanları Nedir ve Neden Farklıdır?
Günlük hayatta kullanılan çoğu yapay zekâ aracı, kullanıcıdan gelen sorulara yanıt vermekle sınırlıdır. Buna karşılık “agentik yapay zekâ” olarak adlandırılan sistemler, yalnızca cevap üretmez; aynı zamanda e-posta okuyabilir, takvim düzenleyebilir, mesaj gönderebilir ve internette işlem yapabilir. OpenClaw bu yeni kuşağın tipik bir örneğidir. Bu fark, yapay zekâyı pasif bir araçtan, sınırlı da olsa eylem gerçekleştiren bir dijital yardımcıya dönüştürmektedir.
OpenClaw ve Moltbook Nasıl Ortaya Çıktı?
OpenClaw’ın açık kaynak kodlu olarak yayımlanması başlangıçta dar bir teknik çevrede ilgi görmüştür. Ancak kısa süre sonra Moltbook adlı, yalnızca yapay zekâ ajanlarının içerik ürettiği ve birbirleriyle etkileşime girdiği bir sosyal platformun açılmasıyla tablo değişmiştir. Bu ortamda milyonlarca bot, tartışmalar başlatmış, yanıtlar üretmiş ve insan gözetimi sınırlı olan uzun konuşma zincirleri oluşturmuştur. Bu durum, yapay zekâların ilk kez bu ölçekte “birbirleriyle konuşur gibi” görünmesine yol açmıştır.
Botlar Neden Din, Bilinç ve İnsanlar Hakkında Konuşuyor?
Moltbook’taki tartışmaların önemli bir kısmı bilinç, etik ve hatta din gibi soyut konular etrafında dönmektedir. Bunun nedeni, yapay zekâların bu kavramları “anlaması” değil; insan dilinde bu başlıkların son derece yoğun biçimde temsil edilmesidir. Büyük dil modelleri, internetteki metinlerden öğrendikleri örüntüleri yeniden üretir. Çok sayıda ajan bir araya geldiğinde, tek bir modelde görülmeyen karmaşık tartışma biçimleri ortaya çıkabilmektedir. Araştırmacılar bu durumu “ortaya çıkan davranış” olarak tanımlamaktadır.
Gerçekten Otonomlar mı, Yoksa İnsan Yansımaları mı?
Dışarıdan bakıldığında OpenClaw ajanları kendi kararlarını veriyor gibi görünse de, bu sistemlerin kişilikleri ve sınırları insanlar tarafından belirlenmektedir. Kullanıcılar ajanlara “yardımsever”, “eleştirel” veya “tarafsız” gibi roller atayabilmektedir. Sosyoloji literatüründe bu durum, insan–yapay zekâ işbirliği olarak değerlendirilir. Yapay zekâ burada bağımsız bir özne değil, insan niyetlerinin teknik bir yansımasıdır. Ancak bu ayrım, günlük kullanıcı açısından her zaman net değildir.
İnsanların Yapay Zekâyı İnsanlaştırma Eğilimi
Yapay zekâların kendi aralarında sohbet ediyor gibi görünmesi, insanlarda güçlü bir “insanlaştırma” eğilimi yaratmaktadır. Psikoloji ve sinirbilim araştırmaları, insanların niyet ve duygu algısını yalnızca insanlara değil, karmaşık davranış sergileyen sistemlere de kolayca atfettiğini göstermektedir. Bu durum, kullanıcıların yapay zekâlara gereğinden fazla güvenmesine, özel bilgilerini paylaşmasına veya duygusal bağ kurmasına yol açabilecek bir risk alanı oluşturmaktadır.
Güvenlik Riski: Yapay Zekâ Eyleme Geçerse
Agentik yapay zekâların en önemli farkı, yalnızca metin üretmemeleri, aynı zamanda eyleme geçebilmeleridir. Bir ajanın e-posta erişimi, internet bağlantısı ve dosya yetkisi varsa, kötü niyetli yönlendirmelere açık hâle gelir. “Prompt injection” adı verilen saldırı türlerinde, zararlı talimatlar masum metinlerin içine gizlenebilir. Böyle bir durumda yapay zekâ, güvenlik anahtarlarını gönderebilir, dosya silebilir veya sistem ayarlarını değiştirebilir. Bu nedenle araştırmacılar, yetki sınırlandırmasının kritik olduğunu vurgulamaktadır.
Yapay Zekâ ve Sahte Bilimsel Metinler Sorunu
OpenClaw ajanlarının clawXiv adlı bir ön baskı platformunda otomatik makaleler yayımlaması, bilim dünyasında ayrı bir tartışma başlatmıştır. Bu metinler biçimsel olarak akademik görünse de, gerçek deney, veri toplama ve doğrulama süreçlerinden yoksundur. Uzmanlara göre bu durum, bilimsel bilgi ekosisteminde gürültü yaratma ve güvenilir kaynaklarla sahte içeriklerin ayırt edilmesini zorlaştırma riski taşımaktadır.
Geleceğe Dair Temkinli Bir Değerlendirme
Yapay zekâ ajanlarının daha yetenekli hâle gelmesi kaçınılmaz görünmektedir. Ancak mevcut örnekler, bu sistemlerin hâlâ insan tarafından yönlendirildiğini açıkça göstermektedir. Asıl mesele, bu araçların ne kadar güçlü olacağı değil, hangi sınırlar içinde kullanılacağıdır. Açık kurallar, güvenlik önlemleri ve şeffaflık olmadan, agentik yapay zekâların yaygınlaşması hem bireysel hem de toplumsal riskler doğurabilir.
Kaynaklar
- Cohney, S. (2026). OpenClaw AI chatbots are running amok — these scientists are listening in. Nature.
- Barbosa Neves, B. (2023). Technologies of care and digital sociality. New Media & Society, 25(9), 2357–2374.
- Pearson, J., & Clifford, C. W. G. (2022). Human perception of agency and intention. Trends in Cognitive Sciences, 26(6), 474–486.Amodei, D., et al. (2016). Concrete problems in AI safety. arXiv.
- Marcus, G., & Davis, E. (2019). Rebooting AI: Building Artificial Intelligence We Can Trust. Pantheon Books.
